VİZE Sosyolojiye Giriş 4. Ünite Ders Notları


AÖF Kurdu

Moderator
ÜNİTE - 4
SİYASET VE TOPLUM

• Hükümet sanatı, kamusal hayat, uzlaşma, uyum/çatışma, gücün ve kaynakların dağıtımı çeşitli içeriklere sahiptir.

SİYASET SOSYOLOJİSİNE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR
Siyaset
: Ülke devlet ve insan yönetimi demektir
Siyaset Bilimi: Siyasal otorite ile ilgili kurumların ve bu kurumların oluşmasında ve işlemesinde rol oynayan davranışların bilimidir. Yönetim aygıtları, kamu yönetim mekanizmaları ile seçimler, kamuoyu, baskı grupları ve siyasal davranışlarla ilgilenirler.
Siyaset Sosyolojisi: Siyasal otoritenin kurumsal bir biçimde düzenlenmesini, siyasal otoritenin işlevlerini ve siyasal düzenin sosyal gelişmeler sonucu dönüşümünü inceleyen bilim dalıdır. Siyasal olguların sosyolojik analizi ve daha çok siyaset, toplumsal yapılar, ideolojiler ve kültürlerle ilgilenir.
Paternalizm: Siyasi iktidarın kendi başının çaresine bakamazlarmış gibi, vatandaşların iyiliğine olacak bir şekilde hareket etmesi demektir. Baba ile çocuk arasında varsayılan çocuğun kendi kendisine bakamazmış gibi babanın sahip çıkmasına göndermede bulunan ve iktidarın vatandaşın iyiliği için hareket etme olarak tanımlar
İktidar: Bir kişinin ya da bir grubun diğerlerinin karşı koyma durumunda bile kontrol etmesini ifade eden toplumsal ilişkidir.
Otorite: İtaat yoluyla istikrarın sağlanabildiği hiyerarşik bir ilişkidir
Meşruiyet: Bir hükümetin otoritesine boyun eğenlerin bunlara razı gibi gösterilmesi

OTORİTE TİPLERİ
Weber 3 çeşit otorite tipi belirlemiştir
• Geleneksel Otorite: Toplumdaki meşruiyetlerini gelenekten göreneklerden ve inançlardan alır
• Karizmatik Otorite: Meşruiyetini liderin olağanüstü olduğuna inanılan otorite
• Yasal-Akılcı Otorite: Rasyonel aklın belirlediği yasalarla yetkileri sınırlandırılmış

LAİKLİK-DEVLET-DEMOKRASİ:
Laiklik: Farklı dinden ve inançlardan insanların eşit koşullarla aynı kurallara uymak durumunda bulundukları toplum düzenini ifade eder
Devlet: Belirli bir toprak parçası üzerinde egemen olan siyasal bir araçtır. Toplumun en üst organizasyonudur.
Otoriter devlet: Güçlü bir kişi ya da grubun yönetimi olarak tanımlanır.
Totaliter Devlet: Toplumdaki tüm baskı şiddet ve zor ile kurumları denetim altına alan ve toplumsal meşruiyetten yoksundurlar(Nazi Almanyası).
Demokrasi: Halkın kendi kendini yönetmesi günümüzde farklı biçimleri vardır
• Katılımcı demokrasi: Her yurttaşın karar süreçlerinde aktif olarak katıldığı yönetim biçimidir.
• Temsilci ya da liberal demokrasi: Toplumun bütünü tarafından değil ama bu amaç için onların seçtiği insanlar tarafından alındığı bir politik yapı.

İDEOLOJİ
Dünya görüşüdür aydınlanma sürecinin bir ürünüdür.
Eagleton 6 farklı ideoloji geliştirmiştir.
• Toplumsal yaşamda anlam, gösterge ve değerlerin üretim süreci,
• Belirli bir toplumsal grup veya sınıfa ait fikirler kümesi
• Bir egemen siyasi iktidarı meşrulaştırmaya yarayan fikirler
• Toplumsal çıkarlar tarafından güdülenen düşünme biçimleri
• Bilinçli topulmsal aktörlerin kendi dünyalarına anlam verdikleri ortam
• Toplumsal yaşamın doğal gerçekliğe dönüştürüldüğü süreç

BELLİ BAŞLI İDEOLOJİLER
• Liberalizm: Bireyin, özgürlüğün, aklın, adaletin hoşgörünün ve farklılığın ön plana alındığı ve bu anlamda bireysel hak ve özgürlüklerin korunmasının esas olduğu devletin bu çerçevede sınırlandığı bir ideolojidir. Aristokrasi ve Burjuvazinin çatışması sonucu ortaya çıkmıştır.
• Muhafazakarlık: Var olan toplumsal, ekonomik, siyasal ve kültürel ortamın korunmasını temel alan düşünce sistemidir. Türkiye de muhafazakarlık olgusunu değerlendirirken din, devlet, laiklik, milliyetçilik,ve siyaset eksenlerini bir arada düşünmek gereklidir.
• Sosyalizm: Toplum, iş birliği, eşitlik, sosyal sınıf ve ortak mülkiyet üzerinde durulan kavramlardır. Kapitalizme karşı alternatif bir toplumsal formasyon öneren bir düşünce ve siyasi sistemdir. Marxın düşüncesine dayanır. Daha net bir ifade ile endüstriyel kapitalizmin gelişmesiyle Avrupa da meydana gelen sosyal ve ekonomik şartlara karşı tepki olarak gelişmiştir.
• Faşizm: Hukukun egemenliğinin olmadığı, sıklıkla ırkçı, ama milliyetçi bir küçük burjuva ideolojisini içeren siyasal partiyi, devleti ya da ideolojiyi tanımlamak için kullanılır. Lider pozisyonunun önemli olduğu siyasal itaat kültürünün yaygın aşırı milliyetçilik hatta ırkçılık öğelerini taşıyan otoriter unsurlu baskıcı ve anti demokratik özelliklere sahiptir. Faşizm, liberalizmin â€ËÅ“ eşit fırsat â€ËÅ“ üzerine kurulu, sosyalizmin â€ËÅ“ sınıfların eşit iktidarı â€ËÅ“ üzerine kurulu eşitlik idealini kökten reddetmektedir.
• NeoLiberalizm: Piyasa üzerindeki devlet müdahalesini tamamen kaldırmaktır. Temel olarak birey ve pazarı almış devletin piyasa üzerindeki müdahalesini ortadan kaldırmayı amaçlamıştır. Devlet müdahalesi olmaksızın işleyen bir toplumsal sistemde bireyler de daha özgür olacaktır.
• Sosyal demokrasi: Sosyalizm ile liberal değerlerin harmanlandığı devletin göreli olarak müdahalesinin mümkün olduğu sosyal refah egemen anlayışının olduğu sosyal adaletin önemsendiği bir ideolojidir.

SİYASETE İLİŞKİN TEMEL SOSYOLOJİK YAKLAŞIMLAR
Öne çıkan 4 yaklaşım vardır:
1-İşlevselci Yaklaşım: En temel vurgu devlete olan ihtiyaçtır. Bu ihtiyaçlar şunlardır:
• Düzeni sağlamak: Gerektiğinde devlet meşru bir otorite olarak güç kullanabilmek yetisine sahiptir.
• Diğer devletlerle ilişkisi: Devletin diğer devletlerle ilişkisi her yönden önemlidir.
• Sistemi yönlendirmek: Toplum, sosyal, ekonomik ve siyasal bir sistemdir. Bu sistemi devlet yönlendirmekle yükümlüdür.

2-Çoğulcu Yaklaşım :
• Klasik çoğulculuk ve seçkinci çoğulculuk olmak üzere 2 ye ayrılır.
• Klasik çoğulculukta, Hükümet toplumun istekleri ve çıkarları doğrultusunda hareket eder.
• Siyasal partiler temsilci gücün temsili hükümetler için gerekli organizasyonlarıdır.
• Modern toplumun olmazsa olmazları kabul edilir.


3-Elit(seçkin) teorisi:
• Bu teori en genel ifadeyle küçük ve elit bir seçkinler grubunun toplumu yönettiğini düşünür.
• Mosca ya göre bütün toplumlar yönetici ve yönetilen sınıf olmak üzere ikiye ayrılır
• Pareto ya göre ise bütün toplumlar elit olanlar ve elit olmayanlar olmak üzere ikiye ayrılır. Elit sınıfı da ikiye ayırır, yönetici elitler ve yönetici olmayan elitler diye.
• C.Wright Milss e göre iktidar elitlerinin stratejik kumanda mevkileri tarafından işgal edenlerden oluştuğunu savunur.

4-Marksist Çatışmacı Yaklaşım:
• Bu yaklaşımda üretim araçlarının kimin elinde bulunduğuna göre belirlenen bir siyaset vardır.
• Karl Marks toplumdaki temel çatışmanın kapitalist toplumlarda sınıfsal bir çatışma olduğunu düşünmektedir. İktidar sahipleri ile iktidar sahibi olmayanlar arasında farklı çıkarlar olduğunu ve bu farklılıkların toplumda bir çatışmaya neden olduğunu savunur.
Bütün sınıflı toplumlarda üretim araçları yönetici sınıfın elindedir.
Siyasal iktidar ekonomik iktidarın yansımasıdır.
Üretim araçlarına sahip grup toplumda azınlıktadır ve egemen sınıf konumundadır.
 
Üst